عوامل خطر بروز سکته قلبی
عوامل خطر حمله قلبی شامل موارد زیر است:
1) سن: در مردان بالای ۴۵ سال و بانوان بالای ۵۵ سال، خطر ابتلا به سکته قلبی بیشتر است.
2) مصرف تنباکو: این مورد شامل سیگار کشیدن و قرارگرفتن در معرض دود سیگار به صورت طولانی مدت یا به دفعات مکرر است. پس اگر سیگار میکشید، سعی کنید آن را ترک کنید و اگر کسی از اطرافیان شما سیگار میکشد، از دود سیگار او دور بمانید.
3) فشار خون بالا: فشار خون بالا در گذر زمان سبب آسیب به شریانهای منتهی به قلب میشود. ابتلا به فشار خون بالا در کنار اختلالاتی مانند چاقی، کلسترول بالا و یا دیابت احتمال بروز سکته قلبی را افزایش میدهد.
4) کلسترول و تری گلیسرید بالا: سطوح بالای کلسترول از نوع لیپوپروتئین با چگالی کم (LDL) ،که «کلسترول بد» نیز نامیده میشود، به احتمال زیاد سبب تشکیل پلاک و تنگتر شدن فضای داخلی شریانها میشود. سطح بالای برخی از چربیهای موجود در جریان خون که «تری گلیسرید» نام دارند نیز سبب افزایش خطر سکته قلبی میشود. ذکر این نکته شایان توجه است که اگر سطوح کلسترول لیپوپروتئین با چگالی بالا (HDL)، که «کلسترول خوب» نیز نامیده میشود، در محدوده استاندارد باشد، میتواند خطر سکته قلبی را کاهش دهد.
5) چاقی: چاقی با عوارضی نظیر فشار خون بالا، دیابت، سطوح بالای تری گلیسرید، میزان زیاد کلسترول بد و همچنین سطوح پایین کلسترول خوب، در افزایش خطر حمله قلبی نقش دارد.
6) دیابت: هنگامی که بدن نتواند هورمونی به نام انسولین را تولید کرده و یا از قند موجود در جریان خون به خوبی استفاده کند، میزان قند خون افزایش پیدا میکند. قند خون بالا خطر بروز سکته قلبی را افزایش میدهد.
7) سندرم متابولیک: مجموعهای از عوارض متابولیک است که فرد مبتلا به آن حداقل سه مورد از مواردی که در ادامه به آن اشاره میشود را دارد:
- افزایش اندازه دور کمر (چاقی مرکزی یا چاقی شکمی)
- فشار خون بالا
- کاهش کلسترول خوب
- سطوح بالای تری گلیسرید
- افزایش قند خون
ابتلا به سندرم متابولیک احتمال بروز بیماری قلبی را در فرد دو برابر میکند.
8) سابقه بروز حملات قلبی در افراد خانواده: اگر یکی از اعضای خانواده شما مانند خواهر، برادر، والدین یا حتی پدربزرگ و مادربزرگ (در سن ۵۵ سالگی در مردان و ۶۵ سالگی در بانوان) سابقه سکته قلبی اولیه داشته باشد، خطر وقوع این عارضه در شما افزایش خواهد یافت.
9) فعالیت بدنی ناکافی: نبود فعالیت بدنی کافی در برنامه روزانه (سبک زندگی کمتحرک) با خطر بالای بروز حملات قلبی مرتبط است. ورزش منظم، سلامت قلب را ارتقا میبخشد.
10) رژیم غذایی ناسالم: داشتن رژیم غذایی سرشار از مواد قندی، چربیهای حیوانی، غذاهای فرآوری شده، چربیهای ترانس و نمک خطر بروز حملات قلبی را افزایش میدهد. سعی کنید سهم مصرف میوه، سبزیجات، مواد غذایی حاوی فیبر و روغنهای سالم را در برنامه غذایی خود بیشتر کنید.
11) استرس: استرس عاطفی نظیر خشم شدید میتواند خطر بروز سکته قلبی را افزایش دهد.
12) مصرف مواد مخدر: کوکائین و آمفتامینها ترکیبات محرکی هستند که با تحریک اسپاسم شریان کرونری ممکن است سبب بروز حمله قلبی شوند.
13) سابقه پره اکلامپسی (مسمومیت بارداری): این عارضه سبب افزایش فشار خون در دوران بارداری شده و خطر ابتلا به بیماری قلبی را در طول زندگی فرد افزایش میدهد.
14) بیماری خود ایمنی: بیماریهای اتوایمیون یا خودایمنی (بیماریهایی که در آنها سیستم ایمنی به اشتباه به سلولهای بدن حمله میکند) مانند آرتریت روماتوئید (روماتیسم مفصلی) یا لوپوس میتوانند خطر بروز سکته قلبی را افزایش دهند.
.
علائم سکته قلبی
سکته قلبی علائم متنوعی دارد. این علائم در برخی افراد خفیف و در برخی دیگر شدید است. در این میان افرادی هستند که در حین حمله قلبی هیچ علامتی را تجربه نمیکنند. درد قفسه سینه تنها یکی از علائم احتمالی سکته قلبی قریبالوقوع است. اگر متوجه یک یا چند مورد از علائم زیر در خودتان و یا فرد دیگری شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید:
– احساس درد در ناحیه قفسه سینه
– احساس فشار، سفتی در ناحیه قفسه سینه همراه با درد
– خستگی
– حالت تهوع
– تنگی نفس
– عرق سرد
– احساس سوزش در ناحیه سر دل
– سرگیجه و سبکی سر ناگهانی
– دردی که در قسمت بازو، پشت، گردن، شانه، دندانها، فک و گاهی بالای شکم احساس میشود
– خانمها ممکن است علائم غیرمعمولی مانند درد کوتاه یا شدید را در ناحیه گردن، بازو و پشت بدن احساس کنند.
– در برخی موارد نیز اولین علامت حمله قلبی، ایست قلبی ناگهانی است! برخی از حملات قلبی به طور ناگهانی رخ میدهند؛ بله! سکته قلبی میتواند بدون نشانه قبلی و به صورت آنی رخ دهد. اما در اغلب موارد، علامتهای هشداردهنده طی چند ساعت، چند روز و یا حتی چند هفته خود را نشان میدهند.
– درد یا فشار مداوم در قفسه سینه (آنژین صدری) که با استراحت برطرف نمیشود، میتواند نشانه اولیه سکته قلبی باشد. آنژین به دلیل کاهش موقتی جریان خون به قلب ایجاد میشود. چنین موردی را باید جدی گرفت، پیش از آنکه دیر شود.
علائم سکته قلبی گاهی چندان واضح و چشمگیر نیستند
یک حمله قلبی معمولاً با نشانههای خفیف شروع میشود؛ مانند احساس ناراحتی در قفسه سینه که ممکن است حتی به عنوان درد نیز توصیف نشود.
به واسطه جزئی بودن این علائم ممکن است آنها را جدی نگیرید یا به عوامل دیگری مانند اضطراب یا سوء هاضمه ارتباط دهید؛ اما به خاطر داشته باشید که علائم سکته قلبی را هیچگاه نباید بیش از پنج دقیقه تحمل کنید و لازم است فوراً با اورژانس (115) تماس بگیرید.
.
سکته قلبی خاموش
حمله قلبی خاموش، علائم کمی دارد و علائم احتمالی آن نیز لزوماً مختص حمله قلبی نیست. یک سکته قلبی خاموش ممکن است فاقد دو علامت کلیدی حمله قلبی یعنی «درد قفسه سینه» و «تنگی نفس» باشد؛ اما مانند سکته قلبی باعث انسداد جریان خون به قلب و در نتیجه آسیب به عضله قلب میشود.
افرادی که دچار سکته قلبی خاموش میشوند ممکن است فکر کنند دچار سوزش سر دل، آنفلوانزا و یا کشیدگی عضلات قفسه سینه شدهاند. لازم به ذکر است که عوامل خطر بروز حمله قلبی خاموش همان عوامل خطر سکته قلبی علامتدار هستند.
در صورت بروز سکته قلبی خاموش چه اتفاقی رخ میدهد؟
وقوع یک سکته قلبی خاموش احتمال بروز یک حمله قلبی دیگر را افزایش داده و میتواند بسیار خطرناک و حتی کشنده باشد. سکته قلبی دوم احتمال بروز عوارضی نظیر نارسایی قلبی را نیز افزایش میدهد. متاسفانه در حال حاضر هیچگونه آزمایش اختصاصی برای بررسی احتمال وقوع یک سکته قلبی خاموش وجود ندارد. به این ترتیب، پزشک متخصص ترجیح میدهد که با ارزیابی خطر احتمالی و درمان آن در افراد دارای عوامل خطر، احتمال بروز حمله قلبی خاموش را کاهش دهد. روشهایی نظیر الکتروکاردیوگرام و اکوکاردیوگرام تنها راه تشخیص حمله قلبی خاموش هستند.
اگر فکر میکنید که دچار سکته قلبی خاموش شدهاید حتماً با یک پزشک متخصص صحبت کنید. پزشک میتواند از طریق بررسی علائم شما، سوابق پزشکی و معاینه فیزیکی تصمیم بگیرد که آیا نیازی به انجام بررسیهای بیشتر وجود دارد یا خیر.
.
درصورت سکته قلبی چه باید کرد؟
اگر فکر میکنید که دچار سکته قلبی شدهاید، فوراً کمک بگیرید و مراحل زیر را انجام دهید:
– با اورژانس تماس بگیرید: اگر احساس میکنید که دچار سکته قلبی شدهاید فوراً با شماره 115 تماس بگیرید. اگر به خدمات فوریتهای پزشکی دسترسی ندارید از فردی بخواهید تا شما را به نزدیکترین بیمارستان برساند. تنها در صورتی رانندگی کنید که هیچ گزینه سریع دیگری برای رسیدن به بیمارستان وجود نداشته باشد.
– تحت نظارت و تجویز پزشک، نیتروگلیسیرین مصرف کنید: فردی که تماس شما با اورژانس 115 را پاسخ میدهد و شما را تا رسیدن آمبولانس همراهی میکند، در زمانی که منتظر دریافت خدمات اورژانسی هستید، دستورالعمل استفاده از نیتروگلیسیرین را به شما میگوید.
– در صورت توصیه پزشک، آسپرین مصرف کنید: مصرف آسپرین (داروی ضد انعقاد خون) در زمان سکته قلبی میتواند از طریق کاهش تشکیل لخته، باعث خونرسانی بهتر به عضله قلب شده و از آسیب بیشتر آن جلوگیری کند.
به خاطر داشته باشید که آسپرین میتواند با سایر داروها تداخل داشته باشد. پس تنها در صورتی از آسپرین استفاده کنید که پزشک یا پرسنل خدمات اورژانسی مصرف آن را به شما توصیه کرده باشند.
– نکته: تماس با اورژانس را به بعد از مصرف آسپرین موکول نکنید. در صورت مشاهده کوچکترین علائم سکته قلبی بلافاصله با شماره 115 تماس بگیرید.
.
به هنگام حمله قلبی چه کارهایی نکنیم؟
– منتظر برطرف شدن علایم نمانید! و هرچه سریعتر با اورژانس تماس بگیرید: هر دقیقه تاخیر میتواند موجب آسیب بیشتری به شما،قلب و حتی مرگ شود.
– خودتان رانندگی نکنید: اورژانس زودتر و سریع تر به شما میرسد و به محض رسیدن اقدامات درمانی مناسب را آغاز میکند.همچنین اورژانس از مکان مناسب برای رسیدگی به مشکل شما، آگاهی بهتری دارد. رانندگی در شرایط حمله قلبی (سکته قلبی)، شما و دیگران را در معرض خطر قرار میدهد.
– قبل از زنگ زدن به اورژانس با دیگران تماس نگیرید: ابتدا با اورژانس تماس بگیرید نه با خانواده یا دوستان یا حتی پزشک!
.
در صورت مشاهده فرد دچار سکته قلبی چه اقداماتی را باید انجام داد؟
اگر فردی بیهوش است و شما فکر میکنید که دچار سکته قلبی شده است، ابتدا سریع با اورژانس تماس بگیرید. سپس وضعیت تنفس و نبض او را چک کنید. اگر فرد نفس نمیکشد و یا نمیتوانید نبض او را پیدا کنید، باید احیای قلبی-ریوی (CPR) را آغاز کنید.
اگر برای انجام CPR آموزش ندیدهاید، فقط ماساژ قلبی را انجام دهید. این به آن معنا است که فشارهای محکم و سریع را به طور متوالی به قفسه سینه بیمار وارد کنید. تعداد دفعات این فشارها باید بین حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ عدد در دقیقه باشد.
اگر برای انجام CPR آموزش دیدهاید و به قابلیت و توانایی خودتان اعتماد دارید، به ازای هر 30 عدد ماساژ قلبی، دو بار به بیمار تنفس مصنوعی بدهید.
.
پیشگیری از حمله قلبی
هیچ وقت برای انجام اقدامات لازم برای پیشگیری از سکته قلبی دیر نیست؛ حتی اگر تاکنون آن را تجربه کرده باشید، باید با تمام توان سعی کنید از سکته بعدی پیشگیری کنید. برای جلوگیری از حمله قلبی میتوانید موارد زیر را به خاطر داشته باشید:
– پیروی از یک سبک زندگی سالم: سیگار نکشید و برای داشتن یک قلب سالم، رژیم غذایی سالمی را در پیش بگیرید. مرتب ورزش کنید و استرس خود را به کمک روشهای مؤثر مدیریت کنید.
– کنترل سایر بیماریها: برخی از اختلالات مانند فشار خون بالا و دیابت میتوانند خطر بروز حملات قلبی را افزایش دهند. با پزشک معالج خود مشورت کنید تا بدانید هر چند وقت یکبار نیاز به معاینه و چکاپ دارید.
– داروهای تجویز شده را طبق دستورالعمل مصرف کنید: پزشک معالجتان ممکن است داروهایی را برای محافظت و یا ارتقای سلامت قلبتان تجویز کند؛ این داروها را طبق دستورالعمل مصرف کنید.
